Wat is Jenaplanonderwijs?
Jenaplanonderwijs gaat ervan uit dat kinderen leren door nieuwsgierig te zijn, vragen te stellen, samen te werken en verantwoordelijkheid te nemen. Leren gaat daarbij niet alleen over taal, rekenen en kennis opdoen. We vinden het belangrijk dat kinderen zichzelf leren kennen, leren omgaan met anderen en ontdekken hoe zij hun plek kunnen innemen in de wereld.
Daarom staan binnen het Jenaplanonderwijs drie relaties centraal:
Relatie met jezelf
Kinderen ontdekken waar ze goed in zijn, wat ze nog willen leren en wat ze daarvoor nodig hebben. Ze leren keuzes maken, terugkijken op hun werk en steeds meer verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen ontwikkeling.
Relatie met anderen
Kinderen leren met én van elkaar. In de stamgroep werken en spelen verschillende leeftijden samen. Kinderen leren luisteren, samenwerken, elkaar helpen, rekening houden met verschillen en samen verantwoordelijkheid dragen voor de groep.
Relatie met de wereld
We halen de wereld de school in en gaan er ook op uit. Kinderen onderzoeken, stellen vragen, voeren gesprekken en leren vanuit betekenisvolle onderwerpen. Wereldoriëntatie vormt het hart van ons onderwijs en verbindt veel van wat kinderen leren.
Elke Jenaplanschool geeft hier op een eigen manier vorm aan. Wel werken alle Jenaplanscholen vanuit dezelfde basisprincipes. Het Jenaplanonderwijs is ontwikkeld door Peter Petersen en in Nederland verder vormgegeven door Suus Freudenthal-Lutter. Vanuit deze ontwikkeling ontstonden de 20 basisprincipes van het Jenaplanonderwijs, die nog altijd de basis vormen.
De basisprincipes van Jenaplan
Jenaplanscholen werken vanuit vaste uitgangspunten die in drie groepen zijn onderverdeeld:
- Over de mens – Ieder mens is uniek en heeft recht op zijn eigen identiteit. Relaties met anderen, natuur en cultuur zijn essentieel. Elk individu draagt bij aan cultuur en vernieuwing.
- Over de maatschappij – We werken aan een samenleving waarin respect, ontwikkeling en zorg voor elkaar en de wereld centraal staan. Rechtvaardigheid en vreedzaam samenleven zijn hierbij belangrijke waarden.
- Over de school – De school is een coöperatieve gemeenschap waarin volwassenen handelen volgens deze principes. Er wordt gewerkt volgens een ritmisch weekplan met gesprek, spel, werk en viering. Zelfstandig en begeleid leren wisselen elkaar af, en wereldoriëntatie speelt een centrale rol. Verandering en verbetering zijn een continu proces van doen en denken.
De 20 basisprincipes zijn hier te downloaden: Basisprincipes Jenaplan
Jenaplanessenties: vaardigheden voor het leven
De tien Jenaplanessenties geven richting aan ons onderwijs op De Dukdalf. Het zijn belangrijke vaardigheden en houdingen waar we met kinderen naartoe werken.
Wij willen dat kinderen opgroeien tot nieuwsgierige, ondernemende mensen die durven plannen, samenwerken en verantwoordelijkheid nemen. Kinderen die iets creëren en dat met trots presenteren, die stilstaan bij hun eigen ontwikkeling én openstaan voor andere perspectieven en culturen.
Deze vaardigheden sluiten nauw aan bij de competenties die in de 21e eeuw van belang zijn. In een snel veranderende wereld bereiden wij kinderen toekomstgericht voor op actief burgerschap, kritisch denken, samenwerking en zelfsturing. De essenties zijn daarbij geen losse elementen, maar verweven in het dagelijks handelen binnen onze stamgroepen.
- Geen losse lessen – De essenties zijn bewust verweven in de dagelijkse praktijk.
- Individuele ontwikkeling – Leerkrachten gebruiken concrete kenmerken om het onderwijs vorm te geven en kinderen hierin te begeleiden.
- Een stevige basis voor de toekomst – De essenties helpen kinderen een ondernemende houding te ontwikkelen en zich breed te ontplooien.
- Meer lezen over de Jenaplanessenties op de Dukdalf?
Hoe is Jenaplan zichtbaar?
Basisprincipes, essenties en kwaliteiten: hoe zie je die terug in ons dagelijks onderwijs? Twee voorbeelden daarvan zijn onze stamgroepen en de kernactiviteiten die het ritme van de week bepalen.
- Stamgroepen
In een Jenaplanschool leren kinderen in stamgroepen, waarin verschillende leeftijden bij elkaar zitten. Jongere kinderen leren van de oudere, terwijl de oudere groeien in hun rol door de jongere te helpen. Zo ontstaat een natuurlijke manier van samen leren in een veilige, sociale omgeving.
Lees meer over: Stamgroepen
- Kernactiviteiten: Gesprek, spel, werk en viering
Jenaplanonderwijs bestaat uit vier kernactiviteiten die samen het ritmisch weekplan vormen. Gesprek, werk, spel en viering zorgen voor een balans tussen leren, ontdekken en plezier maken.
Meer weten over Jenaplanonderwijs? Iedere Jenaplanschool is aangesloten bij de Nederlandse Jenaplanvereniging (NJPV).
