Wat is Jenaplanonderwijs?
Jenaplanonderwijs gaat uit van het idee dat kinderen het meest leren door nieuwsgierig te zijn, vragen te stellen, samen te werken en verantwoordelijkheid te nemen, voor zichzelf, voor elkaar en voor hun omgeving.
Elke Jenaplanschool heeft een eigen karakter en maakt keuzes die passen bij de leefwereld van de kinderen. Tegelijkertijd delen alle Jenaplanscholen dezelfde uitgangspunten en werken ze vanuit gemeenschappelijke pedagogische en didactische principes.
De grondlegger van het Jenaplanconcept is Peter Petersen. In Nederland werd Jenaplanonderwijs geïntroduceerd door Suus Freudenthal Luther, die samen met een groep pedagogen een onderwijsvorm ontwikkelde waarin kinderen zich breed kunnen ontplooien. Dit leidde tot de 20 basisprincipes van het Jenaplanonderwijs.
De basisprincipes van Jenaplan
Jenaplanscholen werken vanuit vaste uitgangspunten die in drie groepen zijn onderverdeeld:
- Over de mens – Ieder mens is uniek en heeft recht op zijn eigen identiteit. Relaties met anderen, natuur en cultuur zijn essentieel. Elk individu draagt bij aan cultuur en vernieuwing.
- Over de maatschappij – We werken aan een samenleving waarin respect, ontwikkeling en zorg voor elkaar en de wereld centraal staan. Rechtvaardigheid en vreedzaam samenleven zijn hierbij belangrijke waarden.
- Over de school – De school is een coöperatieve gemeenschap waarin volwassenen handelen volgens deze principes. Er wordt gewerkt volgens een ritmisch weekplan met gesprek, spel, werk en viering. Zelfstandig en begeleid leren wisselen elkaar af, en wereldoriëntatie speelt een centrale rol. Verandering en verbetering zijn een continu proces van doen en denken.
De 20 basisprincipes zijn hier te downloaden: Basisprincipes Jenaplan
Jenaplanessenties: vaardigheden voor het leven
De tien Jenaplanessenties geven richting aan ons onderwijs op De Dukdalf. Het zijn belangrijke vaardigheden en houdingen waar we met kinderen naartoe werken.
Wij willen dat kinderen opgroeien tot nieuwsgierige, ondernemende mensen die durven plannen, samenwerken en verantwoordelijkheid nemen. Kinderen die iets creëren en dat met trots presenteren, die stilstaan bij hun eigen ontwikkeling én openstaan voor andere perspectieven en culturen.
Deze vaardigheden sluiten nauw aan bij de competenties die in de 21e eeuw van belang zijn. In een snel veranderende wereld bereiden wij kinderen toekomstgericht voor op actief burgerschap, kritisch denken, samenwerking en zelfsturing. De essenties zijn daarbij geen losse elementen, maar verweven in het dagelijks handelen binnen onze stamgroepen.
- Geen losse lessen – De essenties zijn bewust verweven in de dagelijkse praktijk.
- Individuele ontwikkeling – Leerkrachten gebruiken concrete kenmerken om het onderwijs vorm te geven en kinderen hierin te begeleiden.
- Een stevige basis voor de toekomst – De essenties helpen kinderen een ondernemende houding te ontwikkelen en zich breed te ontplooie
Meer lezen over de Jenaplanessenties op de Dukdalf?
Kernkwaliteiten: relaties als basis voor groei
Bij Jenaplanonderwijs staan relaties centraal. Kinderen ontwikkelen zich in verbinding met zichzelf, anderen en de wereld om hen heen.
- Relatie met zichzelf – Kinderen ontdekken hun kwaliteiten en uitdagingen, reflecteren op hun leerproces en bouwen aan zelfvertrouwen. Ze nemen verantwoordelijkheid voor hun eigen ontwikkeling en ervaren succeservaringen.
- Relatie met anderen – Binnen stamgroepen leren kinderen samenwerken, hulp geven en ontvangen en verantwoordelijkheid nemen voor het samenleven in de groep en de school. Respect en samenwerking zijn hierbij belangrijke waarden.
- Relatie met de wereld – Leren gebeurt in betekenisvolle, levensechte situaties. Kinderen ontdekken hoe ze invloed kunnen uitoefenen, dragen zorg voor hun omgeving en leren door onderzoek, dialoog en spel. Wereldoriëntatie is hierbij het hart van ons onderwijs.
De kernkwaliteiten zijn hier te downloaden: Jenaplankernkwaliteiten
Hoe is dit zichtbaar?
Basisprincipes, essenties en kwaliteiten: hoe zie je die terug in ons dagelijks onderwijs? Twee voorbeelden daarvan zijn onze stamgroepen en de kernactiviteiten die het ritme van de week bepalen.
- Stamgroepen
In een Jenaplanschool leren kinderen in stamgroepen, waarin verschillende leeftijden bij elkaar zitten. Jongere kinderen leren van de oudere, terwijl de oudere groeien in hun rol door de jongere te helpen. Zo ontstaat een natuurlijke manier van samen leren in een veilige, sociale omgeving.
Lees meer over: Stamgroepen
- Kernactiviteiten: Gesprek, spel, werk en viering
Jenaplanonderwijs bestaat uit vier kernactiviteiten die samen het ritmisch weekplan vormen. Gesprek, werk, spel en viering zorgen voor een balans tussen leren, ontdekken en plezier maken.
Meer weten over Jenaplanonderwijs? Iedere Jenaplanschool is aangesloten bij de Nederlandse Jenaplanvereniging (NJPV).
